O pasado mes de marzo, neste mesmo xornal, As Silveiras publicamos un artigo sobre a explotaci\u00f3n reprodutiva titulado \u201cAs mulleres non se alugan, as crianzas non se mercan\u201d. Volvemos hoxe ao mesmo tema para analizarmos unha importante novidade: o d\u00eda 1 de maio entrou en vigor unha nova instruci\u00f3n, emitida polo Ministerio de Xustiza do Goberno espa\u00f1ol, que prohibe a inscrici\u00f3n autom\u00e1tica no Rexistro Civil dos beb\u00e9s nacidos no estranxeiro mediante esta pr\u00e1ctica, e suspende os expedientes en curso que pretend\u00edan ese reco\u00f1ecemento de filiaci\u00f3n. Dende unha perspectiva feminista, c\u00f3mpre reco\u00f1ecer que este paso, malia ser importante, \u00e9 a\u00ednda insuficiente.<\/p>\n\n\n\n
Como diciamos no noso artigo de marzo, no Estado espa\u00f1ol a mal chamada \u201cxestaci\u00f3n subrogada\u201d \u00e9 ilegal, segundo establece a Lei 14\/2006 sobre t\u00e9cnicas de reproduci\u00f3n humana asistida, cuxo artigo 10.1 declara nulos os contratos de \u201cxestaci\u00f3n por substituci\u00f3n\u201d, tanto se se fan de maneira altru\u00edsta como comercial. Con todo, a prevaricadora Instruci\u00f3n de 2010 da Direcci\u00f3n Xeral dos Rexistros e o Notariado permit\u00eda ata agora inscribir no Rexistro Civil criaturas nacidas mediante explotaci\u00f3n reprodutiva no estranxeiro, sempre que se presentase unha resoluci\u00f3n xudicial do pa\u00eds de orixe que acreditase a filiaci\u00f3n a favor das persoas compradoras.<\/p>\n\n\n\n
O Tribunal Supremo espa\u00f1ol sempre foi moi claro a respecto desta cuesti\u00f3n. En diversas sentenzas, estableceu que esta pr\u00e1ctica vulnera dereitos fundamentais, tanto da muller xestante como da criatura, ao convertelas en meros obxectos dun contrato. As sentenzas do Supremo consideran que estes acordos anulan a autonom\u00eda da muller e deshumanizan o proceso reprodutivo, convert\u00e9ndoo nun servizo mercantil. M\u00e1is a\u00ednda, reco\u00f1ecen que se produce unha cousificaci\u00f3n da infancia, que pasa a ser adquirida coma un ben, non reco\u00f1ecida como suxeito de dereitos. O Supremo concl\u00fae as\u00ed que esta pr\u00e1ctica implica unha grave lesi\u00f3n dos dereitos fundamentais reco\u00f1ecidos na Constituci\u00f3n espa\u00f1ola e nos tratados internacionais.<\/p>\n\n\n\n
A Instruci\u00f3n de 2025 responde aos principios establecidos polo Tribunal Supremo, coa intenci\u00f3n de dificultar un proceso que resultaba moi sinxelo para as persoas que impunemente compraban no estranxeiro un beb\u00e9 xestado por unha muller pobre. Esta nova instruci\u00f3n non acepta os certificados de nacemento emitidos por tribunais estranxeiros e obriga a que as persoas que recorren a esta pr\u00e1ctica inicien un proceso xudicial no Estado espa\u00f1ol para establecer a filiaci\u00f3n. O rexistro da criatura perm\u00edtese se existe un v\u00ednculo xen\u00e9tico ou se se inicia un proceso de adopci\u00f3n, o cal conleva controis m\u00e1is estritos. Este proceso xudicial, ademais, impide que se borre a existencia da nai (como ocorr\u00eda ata agora), protexendo as\u00ed o dereito esencial das crianzas a co\u00f1eceren as s\u00faas orixes, tal como reco\u00f1ecen tratados internacionais como a Convenci\u00f3n sobre os Dereitos das Nenas e Nenos.<\/p>\n\n\n\n
A partir de agora, quen recorra a esta pr\u00e1ctica corre o risco de que un tribunal espa\u00f1ol rexeite a s\u00faa solicitude de filiaci\u00f3n se non cumpre cos requisitos legais establecidos. Este risco, xunto co gasto en tempo e recursos legais derivado do proceso xudicial, pode tam\u00e9n disuadir a algunhas persoas da idea de mercar unha criatura. Non obstante, o problema de fondo segue intacto: contin\u00faan funcionando axencias de intermediaci\u00f3n que operan con total impunidade, publicitando abertamente nos medios e en internet a oferta de “programas” de explotaci\u00f3n reprodutiva en pa\u00edses como Ucra\u00edna, Xeorxia, Estados Unidos ou M\u00e9xico. A meirande parte destas axencias te\u00f1en sede no Estado espa\u00f1ol e act\u00faan como mediadoras entre persoas demandantes e mulleres xestantes, na s\u00faa maior\u00eda en situaci\u00f3ns econ\u00f3micas precarias. As\u00ed, mentres legalmente non se reco\u00f1ece a validez dos contratos, tampouco se sanciona a actividade que os promove.<\/p>\n\n\n\n
Dende o movemento feminista, a denuncia contra esta pr\u00e1ctica \u00e9 clara e firme: esta pr\u00e1ctica non \u00e9 unha t\u00e9cnica reprodutiva inocua, sen\u00f3n unha forma de violencia patriarcal e econ\u00f3mica que se exerce sobre as mulleres. A mal chamada \u201cxestaci\u00f3n subrogada\u201d perpet\u00faa a idea de que o corpo da muller pode ser fragmentado, usado e vendido, mesmo cando se alega altru\u00edsmo. \u00c9 esencial ter presente que, baixo o verniz de desexo de maternidade ou paternidade, se oculta unha l\u00f3xica de mercado. Unha l\u00f3xica que selecciona mulleres segundo criterios de sa\u00fade, raza, idade e obediencia, e que establece prezo para cada fase do proceso: estimulaci\u00f3n hormonal, inseminaci\u00f3n, embarazo, parto e cesi\u00f3n legal da criatura. E se hai complicaci\u00f3ns ou arrepentimentos, a muller carece de dereitos.<\/p>\n\n\n\n
A nova instruci\u00f3n do Goberno \u00e9, por tanto, necesaria e acorde coa legalidade vixente e cos principios de dereitos humanos que deben rexer un estado democr\u00e1tico. Mais sen unha resposta m\u00e1is ampla, seguir\u00e1 sendo posible comprar unha criatura simplemente voando a outro pa\u00eds e logo acudindo aos tribunais para regularizar a situaci\u00f3n. Para evitalo, \u00e9 urxente que, dunha vez por todas, se produza a prohibici\u00f3n expl\u00edcita da explotaci\u00f3n reprodutiva, as\u00ed como a s\u00faa consideraci\u00f3n como trata con fins reprodutivos na Lei Integral contra a Trata, con sanci\u00f3ns econ\u00f3micas e penais, para erradicar definitivamente este xeito de explotaci\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n
A dignidade das mulleres e das crianzas non pode estar suxeita a contratos comerciais nin \u00e1 vontade de quen pode pagar. A nova instruci\u00f3n do Goberno espa\u00f1ol \u00e9 un paso que vai na direcci\u00f3n correcta. Pero se realmente queremos garantir que ningunha persoa sexa obxecto de compravenda, a acci\u00f3n pol\u00edtica debe ir moito m\u00e1is al\u00e1. Porque a liberdade reprodutiva non pode existir sen igualdade, e a igualdade esixe que o corpo das mulleres deixe de ser un recurso a disposici\u00f3n do mercado.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"