{"id":7014,"date":"2022-02-23T10:00:20","date_gmt":"2022-02-23T09:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.anovapeneira.gal\/?p=7014"},"modified":"2022-02-21T11:52:43","modified_gmt":"2022-02-21T10:52:43","slug":"cousas-de-salvaterra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anovapeneira.gal\/index.php\/2022\/02\/23\/cousas-de-salvaterra\/","title":{"rendered":"Cousas de Salvaterra"},"content":{"rendered":"\n

\u201cA causa 301\/36\u201d<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"Ant\u00f3n
Ant\u00f3n Lorenzo Gonz\u00e1lez \u201cXaque\u201d<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Amables lectores, desta volta vou facer un alto nos relatos mensuais sobre a loita entre irm\u00e1ns na chamada guerra Duriminia. C\u00f3mpre irmos at\u00e9 1937.<\/p>\n\n\n\n

Como todos sabemos o 18 de xullo de 1936, un grupo de militares deu un golpe de estado contra a 2\u00aa Rep\u00fablica. F\u00edxose pronto evidente a necesidade de enfrontarse \u00f3s militares golpistas, para elo organiz\u00e1ronse os chamados Comit\u00e9s de Defensa da Rep\u00fablica. Salvaterra foi un dos concellos que as\u00ed se pretendeu defender, inclusive con membros de concellos lim\u00edtrofes, caso das Neves.<\/p>\n\n\n\n

Estes C. D. R. pronto se mostraron ineficaces ante as abrumadoras forzas militares, ben organizadas e equipadas. En Salvaterra a cousa non foi m\u00e1is al\u00f3 de cortes de estradas, intento de voadura do viaduto do estrat\u00e9xico cami\u00f1o de ferro na zona de Li\u00f1ares, levantamento de carriles, requisa de escopetas, dinamita, etc.<\/p>\n\n\n\n

A pronta caida en m\u00e1ns dos golpistas da nosa vila, foi paralela \u00e1s conseguintes detenci\u00f3ns. Os \u201cterribles desm\u00e1ns\u201d foron pertencer o Partido Socialista ou a Izquierda Republicana, ser sindicalista, ter diferenzas co p\u00e1rroco ou obedecer as instruci\u00f3ns emanadas da orde constitucional. Ignoro con detalle as persoas que compu\u00f1an o C. D. R., pero hoxe voume centrar nas que formaron parte da causa sumarial 301\/36, existente no arquivo militar de Ferrol. Proximamente investigaremos fehacientemente todos estes datos.<\/p>\n\n\n\n

O xuizo levouse a cabo en Vigo o 6 de febreiro de 1937, mediante un Consello de Guerra Ordinario, celebr\u00f3use a vista no sal\u00f3n de actos do C\u00edrculo Mercantil . Os procesados foron: Jos\u00e9 Mar\u00eda Vidal, Antonio Fern\u00e1ndez Barbosa, Joaqu\u00edn Teixeira Guillade, Fernando Guillade Pi\u00f1eiro, Jos\u00e9 Lorenzo Puga, Jos\u00e9 B\u00e9rtolo Abril, Marcelino Ojea Rodr\u00edguez, Victoriano Lago Rodr\u00edguez, Antonio Alonso Dom\u00ednguez, Jos\u00e9 P\u00e9rez Fern\u00e1ndez, Jos\u00e9 Portas Mart\u00ednez, Vicente Dom\u00ednguez Villar, Antonio Victoriano Valverde, Jos\u00e9 Fern\u00e1ndez Rodr\u00edguez, Enrique Gonz\u00e1lez Quiroga, Antonio Rodr\u00edguez Valverde, Jos\u00e9 Dom\u00ednguez Gonz\u00e1lez, Jos\u00e9 Mac\u00edas Guti\u00e9rrez, Etelvino Tielas, Jos\u00e9 Gonz\u00e1lez Montero, Jos\u00e9 Rodr\u00edguez M\u00e1rquez, Manuel Romero M\u00e1rquez, Manuel Eir\u00f3 Est\u00e9vez, todos maiores de idade, e Antonio Vilas Rodr\u00edguez de 17\u2026.<\/p>\n\n\n\n

O 24 de febreiro de 1937, ditouse polo Capit\u00e1n de Infanter\u00eda e Xuiz Instrutor, Jos\u00e9 Noguerol Rodr\u00edguez, o auto polo que se declaraba a sentencia contra os paisanos: Antonio Alfonso Dom\u00ednguez, Vicente Dom\u00ednguez Vilar, Jos\u00e9 Dom\u00ednguez Gonz\u00e1lez, Jos\u00e9 Mac\u00edas Guti\u00e9rrez, Etelvino Tielas, Jos\u00e9 Gonz\u00e1lez Montero, Manuel Romero M\u00e1rquez, Manuel Eir\u00f3 Est\u00e9vez, Jos\u00e9 Da Silva Gonz\u00e1lez e Antonio Mart\u00ednez Soto. Foron condenados \u00e1 PENA DE MORTE como autores dun delito de rebeli\u00f3n, acusaci\u00f3n como se sabe, FALSA.<\/p>\n\n\n\n

Nun Oficio n\u00ba 3635, datado o d\u00eda anterior 23 de febreiro, xa se sinalaba d\u00eda e hora do fusilamento, dispondo que os reos foran executados o d\u00eda seguinte \u00e1s once da ma\u00f1\u00e1 nas inmediaci\u00f3ns do Castelo do Castro. Ap\u00f3s do asesinato foron reco\u00f1ecidos os cad\u00e1veres que presentaban sinos certos de indubidable morte, faena levada a cabo polo Alf\u00e9rez M\u00e9dico, Rodr\u00edguez Grandal, pertencente o cuarto grupo da 1\u00aa Comandancia Militar. Datos sen confirmar, sinalan que foron executados en duas tandas de cinco.<\/p>\n\n\n\n

Os seus cad\u00e1veres foron inhumados unha hora despois no cemiterio de Pereir\u00f3, ante as autoridades competentes. As sepulturas estaban enclavadas na Zona 14, numeradas respeitivamente: 131, 132, 133, 134, 135, 136, 137, 138, 139 e 142. Sinou o acto o Xuiz Instrutor Jos\u00e9 Noguerol, certificado polo Secretario. Que se saiba, ningu\u00e9n reclamou nunca os corpos, co paso do tempo acabaron todos nun osario com\u00fan.<\/p>\n\n\n\n

Adem\u00e1is dos reclusos finalmente asasinados, houbo un segundo grupo de dezaseis que, inda condenados a morte, esta foilles conmutada pola pena de Reclusi\u00f3n Perpetua. Foron estes: Antonio Fern\u00e1ndez, Jes\u00fas Pino Balado, Manuel \u00c1lvarez Dom\u00ednguez, Antonio Fern\u00e1ndez Barbosa, Jos\u00e9 Mar\u00eda Vidal, Joaqu\u00edn Teijeiro Guillade, Fernando Guillade Pi\u00f1eiro, Jos\u00e9 B\u00e9rtolo Abril, Marcelino Ojea Rodr\u00edguez, Jos\u00e9 P\u00e9rez Fern\u00e1ndez, Jos\u00e9 Fern\u00e1ndez Rodr\u00edguez, Antonio Rodr\u00edquez Gonz\u00e1lez, Jos\u00e9 Rodr\u00edguez M\u00e1rquez, Manuel Barbosa Fern\u00e1ndez, Jos\u00e9 Mart\u00ednez \u00c1lvarez e David Mari\u00f1o L\u00f3pez.<\/p>\n\n\n\n

Un terceiro grupo saiu mellor parado, neste caso condenados a quince anos de prisi\u00f3n e inhabilitaci\u00f3n absoluta durante ese tempo. Foron estes: Jes\u00fas Lorenzo Puga, Jos\u00e9 Portas Mart\u00ednez, Antonio Victorino Valverde, Enrique Gonz\u00e1lez Quiroga, Antonio Vilas Rodr\u00edquez, Vicente Rodr\u00edguez Rodr\u00edguez, \u00c1ngel Merino Rodr\u00edguez, Emilio Reijas Pereira e Manuel Monteagudo Rodr\u00edguez.<\/p>\n\n\n\n

Finalmente un cuarto grupo logrou o sobreseimento provisional dacordo co primeiro punto do artigo 538 do C\u00f3digo de Xustiza Militar, foron estes: Manuel Est\u00e9vez Mart\u00ednez, Francisco Rodr\u00edguez Eir\u00f3, Manuel Rodr\u00edguez Puente, Manuel \u00c1lvarez \u00c1lvarez, Manuel Tielas Gonz\u00e1lez (parece ser que o nome real era Manuel Glez. Groba), Isidro Est\u00e9vez Gonz\u00e1lez, Perfecto Gonz\u00e1lez Sousa, Mariano Jim\u00e9nez Fern\u00e1ndez, Manuel Gonz\u00e1lez Rodr\u00edguez, Manuel \u00c1lvarez Doval, Arturo Queimadelos Barros e Alfonso Gonz\u00e1lez Troncoso. Estes foron postos o dispor da autoridade Gubernamental con menci\u00f3n dos s\u00e9us antecedentes.<\/p>\n\n\n\n

Dende a Plataforma para a Recuperaci\u00f3n da Memoria Hist\u00f3rica de Salvaterra de Mi\u00f1o, traballamos a cot\u00edo para que todos estes actos b\u00e1rbaros non fiquen no esquecimento. Raro \u00e9 o d\u00eda que non se nos achega un dato ou unha informaci\u00f3n nova. A intenci\u00f3n \u00e9, ano a ano celebrar actos informativos as\u00ed como unha ofrenda floral. Este ano damos comezo polos dez fusilados da causa 301\/36, concretamente o s\u00e1bado 19 de febreiro \u00e1s 20.00 h. teremos unha charla coloquio no sal\u00f3n de actos da casa multiusos da vila e o s\u00e1bado 26 seguinte faremos unha sinxela ofrenda floral diante da fonte monumento \u00e1s v\u00edtimas do golpe de estado de 1936, sita diante da praza de abastos, \u00e1s 12.00<\/p>\n\n\n\n

Para rematar quero reproducir a derradeira carta escrita por Jos\u00e9 Dom\u00ednguez Gonz\u00e1lez, Tenente de Alcalde fusilado. Moi co\u00f1ecidas son as cartas dirixidas a s\u00faa noiva Angelina publicadas en diversos medios, est\u00f3utra m\u00e1is desco\u00f1ecida foi escrita a mesma ma\u00f1\u00e1n, poucas horas, cecais minutos, antes de ser fusilado. \u00cda dirixida a Adela Melijosa Su\u00e1rez, \u201cLa Santanderina\u201d e outras compa\u00f1eiras presas. O cabo o que lle entregou o texto pasoullo en realidade a outros funcionarios que a leron e consideraron que aquela literatura era contraria o esp\u00edritu que animaba o \u201cGlorioso Movimiento Militar\u201d, dando parte da mesma a autoridade militar. O texto da carta escrita en castel\u00e1n, d\u00ed as\u00ed:<\/p>\n\n\n\n

\u201cQueridas compa\u00f1eiras Saude: Cando \u00e9sta chegue as vosas m\u00e1ns xa non seremos m\u00e1is que un mont\u00f3n informe de materia sen esp\u00edritu, porque \u00e9l xa voar\u00eda a outras rexi\u00f3ns desco\u00f1ecidas. Imos a formar un elo m\u00e1is da cadea d\u00f3s m\u00e1rtires que cairon v\u00edtimas do odio e da venganza dos enemigos da nosa santa Liberdade. \u00a1A vos que supestes dar un exemplo vivificante de abnegaci\u00f3n neste intre de fonda traxedia! f\u00edcavos unha longa e penosa etapa que percorrer a\u00ednda, pois ela ser\u00e1 a que far\u00e1 culminar no asentamento das bases definitivas da nova Sociedade, m\u00e1is humana, m\u00e1is xusta e equitativa.<\/p>\n\n\n\n

Vos polo imperio dunha autodeterminaci\u00f3n hist\u00f3rica, levaredes o faro potente que ha de alumear o sendeiro que vos conducir\u00e1 triunfalmente en pos do ideal superior polo cal ofrendamos as nosas vidas!<\/p>\n\n\n\n

Que o exemplo destas tr\u00e1xicas horas vividas sexa un constante emolumento na loita na que estades empe\u00f1adas\u2026 Voso e da causa. Jos\u00e9 Dom\u00ednguez.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Decir que Adela Melijosa Su\u00e1rez, de 40 anos, presa por orde gubernativa, participara en numerosos actos da Fronte Popular e fora elexida vogal da Agrupaci\u00f3n de Mulleres Antifascistas en marzo de 1936. Procesada, finalmente foi absolta. (Causa 669\/37. AIMN.)<\/p>\n\n\n\n

Agradecementos:<\/p>\n\n\n\n