Cousas de Salvaterra.: “Teanes ou Teans”

Artigo de opinión A Nova Peneira
Antón Lorenzo González Saque
Antón Lorenzo González “Xaque”

Fai ben pouco chegou a min unha publicidade que decía literalmente, “Quinta de Teanes.” “Muchos de vosotros nos estais preguntando sobre el nombre de la finca”. “Entendemos que, tras ver en cartelería oficial que unas nuevas termas en construcción en Salvaterra reciben el nombre de (Termas de Teáns), os surjan dudas sobre esto”. “DE CUANDO DATA NUESTRO NOMBRE?, 1957, 1925, S. XIX o S. XVII”, segundo quen iso escribiu, a resposta é S.XVII, “¡¡Increible!! ¿Verdad?”, di, “¡Lleva varios siglos dando nombre a esta quinta!”. “Podemos concluir que: Como norma general, los nombres propios y los topónimos no se traducen. Con lo cual, nuestra finca se ha llamado y seguirá llamándose Quinta de Teanes. Del mismo modo que no tiene sentido castellanizar topónimos, también parece no tenerlo el hecho de intentar darle una supuesta traducción al gallego.”

Cada quen pode chamarlle a súa quinta como lle pete, mesmo como marca publicitaria, aí temos o exemplo da residencia de anciáns de Salvaterra , que se chama Salvatierra. Agora ben, se falamos de topónimos iso xa é outra cousa. Vaia por diante que eu non son un experto nin sequera un estudoso do asunto, tan só un curioso.

Con curiosidade calquera sabe hoxe aquilo que, “desde que los llamados Reyes Católicos verificaron el hecho que Zurita llamó la doma y castración del Reino de Galicia, la lengua gallega ha quedado prohibida en la Administración, en los Tribunales, en la enseñanza, y en la Iglesia evitando que nosotros, los gallegos, rezásemos en nuestra propia lengua”.

A asunción do castelán como lingua das clases altas, da administración e da Igrexa, comezara moito antes, seica no século XIII. Dito o cal, poderíamos remontarnos outros catrocentos anos atrás, cando puideron comezar a chamarlle Teanes a quinta en cuestión, pero….

O pobo, inculto e analfabeto que non entendía de toponimias nin de traducións, teimudo él, seguiu falando a súa lingua, que chegou ata nós, o galego, a lingua do noso país. Así teimudamente, Xan Pobo seguíu mantendo Fiolledo, Porto, Alxén, Pesqueiras, Lourido, Soutolobre, Leirado, Corzáns, Oleiros, Pedra Furada e dende logo, Teáns.

Cun pouco de curiosidade, é moi doado descubrir que un membro da Igrexa, o P. Jerónimo Pardo Villarroel escribía, “los Ozores que es su solar cerca de Salvatierra, que se llamaba Ateáns..”, (Excellencias y primacías del Apóstol Santiago, Madrid, 1657, vol. II, fol. 417).

Incluso, cun pouco máis de curiosidade, é moi doado descubrir que outro membro da Igrexa, neste caso o Bispo Lucas de Tui, veu a decir, “no territorio da antiga parroquia de Pedra Furada levántase a Fortaleza de Teáns, da familia Ozores.” (Escritura do 17 de xuño de 1.243, entre o Bispo Lucas e o seu cabildo, Arquivo Diocesano de Tui).

Pero é que hai máis aínda, o topónimo Ateánsnon e exclusivo de Pedra Furada, Oleiros, Salvaterra de Miño, tamén existe un lugar na comarca do Deza, concello de Lalín, parroquia de Botos, que se chama Ateán.

O neocolonialismo axexa de seguido contra nós e non nos respeita. Nós teimamos no noso respeitando o castelán, a vista está. 30/11/2020.