Ándame na cabeza desde hai moito tempo unha cuestión que nos impide avanzar no orgulloso de ser quen somos, de recoñecernos, de mirarnos no espello e saber da nosa fisionomía, a nosa orixe, a historia que nos precedeu e, desde ela, sexa como sexa, abrir horizontes novos. Sei que nos habita ese destrutivo auto-odio cabrón, que asentou en nós como peste, como parte dun adeene fatal que nos imposibilita, que nos fai impotentes para desviar do maligno destino que nos aventan, nesa sombra negra que nos asombra, nesa teima corrosiva que socialmente nos suicida. Sabendo que somos un pobo que se rexeita a si mesmo, que se amosa restándonos decisión e honra, resta que nos roubou a vontade de ser, esa que teñen os demais pobos do mundo e que amosan con satisfacción. E así non imos a ningures, perdidos nunha espesa néboa de procelosa estadea en penitencia, de dor perpetua. Vivimos comparándonos, comparando e admitindo que todo o de lonxe é mellor, que o alleo ten máis posibles, que o noso non é cumpridamente eficaz e efectivo. Sei, pola historia, que os chamados Reis Católicos foron o preludio daquela sentenza que describiu Zurita como a doma e castración de Galiza. Nada pois que agradecer a tan infames bodes e caprínidos cornudos. Historia e historias que nos foron facendo como somos, argumentados en anos e séculos de miserias e de fames, de verdugos e de vítimas, de vendidos e compradores, de falsidades e de subalternancias, de emigracións e desarráigoos. Argumentos que nos espellan aínda hoxe con xente que se manifesta en contra de nós e do noso, das nosas des debuxadas esencias. Esas mesmas que loitan incansablemente por ter un perfil que nos defina, un perfil que nos encha de verdade. Si, xa sei, son trepas que din que fan e non fan, que din que son e non son. Que menten, que rouban descaradamente, que rouban con desculpa de que a xustiza no ve nin quere ver. Si, hai moitos que se agachan e aproveitan a baza para conculcarnos o dereito inviolable de ser quen somos, en pleno exercicio de lingua e de condicións de estima, sen ter que pedir nada ao lonxe. Nese dereito de erguer na propia voz e donos das nosas decisións, das nosas fames e medos. Cumprir co sagrado destino do que somos e queremos ser, que non ten nada que ver co que manifestan moitos espelidos e procaces escaparates da farsa en medios de captación de masas. Son unha enfermidade ruín, desas que preconizan que o inimigo está dentro, das autoinmunnes que fabrican células que combaten o noso propio corpo. Deberamos pensar iso de que o inimigo está dentro porque a min preocúpame moito ese desamor, este inoportuno contubernio de aldraxe e de vergoña, esta infamia que levamos enriba sen merecela, este agravio comparativo que precisa tan claramente un desacato, mentres todos asentimos no disimulo e en silenzo, mentres todos obedecemos normas que nos marcan, das que alá puxeron eles, na distancia e que non atenden ao noso ser debidamente co mínimo de respecto. Este feito que se volve impúdico cando nos silencian, cando nos omiten e invisibilizan, cando nos negan e “ningunean”. Resulta obsceno e inxurioso, pois invita a revolverse, a revirarse contra todos aqueles que argallaron isto e participan da escenificación tan torpe, na que se nota o desamparo e a falta de pureza, a traizón. Lonxe de calquera solución esperanzada, escribo isto e lembro aquela lenda do Pedregal de Irima, aquela que fala daquelas pedras alí estradas e cubrindo a nacenza do Río, do mellor río do mundo porque é noso, porque nos alimenta e rega, porque nos dá o verdor da verdura e as veigas, as varcias, as varxas e as ribeiras do viño, as cortiñas do agro, as leiras que reflicten o verdor que levamos dentro, forza, vigor e frescura no medio do branco da nosa bandeira, o verdello vizoso da enerxía e xuventude, delicado na verdade que non se conta, que non se manifesta, que escorre polas permutas das medio verdades, as mesmas que non se dixeron na mesta cegueira de seguir a pesar de todo, tapando todo, ocultando, tamén na equidistancia de non dicir de non manifestarnos abertamente, de omitir elegantemente, quedando ben con todos. Nesa mesma que nos fai cómplices do verdugo e da vítima, da historia non contada e da que contaron para ir tirando, sen atender ás formas da posible certeza. Pois naquela nacenza do Río Miño, dicía eu, hai unha grande morea de pedras, pedras dun tamaño considerable que segundo a lenda están alí, castigadas polas deusas e deuses, a penar. Teñen que sufrir todo tipo de erosións, chuvia, aire, calor, frío, …ata que sexan quen de merecer a vida e, entón, regresar con algo de honra ao mundo. A culpa é única, a neglixencia é notoria, a falta é imperdoable, o agravio cometido é un grave delito: non quererse, non amarse, non recoñecerse satisfeitos no moito que somos e temos.
Entón as divindades, que relatan as lendas, castigaron a todos os pobos da Galiza transfigurándoos alí mesmo en pedras. Cada pedra das que alí están é a representación dun pobo e sufre alí, amoreada, o castigo eterno de perderse no tempo, de esvaecer na soidade ata facerse foulas, pequenas partículas que voen os aires do anonimato e caer no esquecemento máis cruel, ese que non se significa xa materialmente pois queda perdido dos ollos e de calquera acordo. Todo porque non nos queremos, porque nos rexeitamos e odiamos, porque nos auto-odiamos miserablemente. E aí estamos, tentando recuperarnos nese amor propio e ao propio, nese sentimento de satisfacción plena para sabernos felices e orgullosos da nosa procedencia. Mais os tempos, ben o vedes, aínda non, non son chegados. Mirade senón ao redor, mirade os eólicos, as minas a ceo aberto, a espoliación, eses proxectos eucalípticos de abastecer empresas e amizades, ences e altris, eses lodos contaminados, esa merda que se impón á beleza e á tradición, ao traballo digno que non contamina. Por moito que nos mintan e por moito que nos acalen na omisión e desamparo, non debemos calar nesta vergoña de encabezar manifestacións en contra de nós e do noso, como ese señor, que di que manda por estes lares, e argumenta imposición do que é noso. É posible impor o que traemos posto, o que nos define e marca? Así nos vai. Estamos diante doutro Medulio no que arder extinguidos polo desafecto e a desunión que nos vence ao saber que é mellor voar que estar en venda, na extinción que na escravitude da servil dependencia.