No municipio de Forcarei, un territorio marcado por aldeas dispersas, altitude media cercana aos 625 metros e unha densidade de poboación de apenas uns 19 habitantes por quilómetro cadrado. Este contexto de despoboamento e ruralidade profunda resulta enormemente relevante para entender o recente cambio político e as propostas que o novo goberno local pon enriba da mesa.
Belén Cachafeiro Anta (Partido Popular de Galicia) accedeu a alcaldía tras unha moción de censura que sacudiu o consistorio, acusando ao goberno anterior de abandono.
Forcarei conforma un dos concellos que mellor exemplifican o reto da Galiza rural. Con só 3.100 habitantes e terras escasamente habitadas, o concello enfronta os indicadores máis duros do despoboamento: poucos nacementos, moitas defuncións, poboación maioritariamente de idade avanzada. A industria ou o servizo público non teñen a escala que teñen nos eixos urbanos, e a contabilidade local revela atrasos –por exemplo, non consta que se tiveran presentado certos datos de liquidación orzamentaria para o 2024.
Así mesmo, entre as prioridades que apunta Cachafeiro está o reforzo de servizos sociais como o servizo de axuda ao fogar, a renovación dun consultorio en Soutelo de Montes ou a activación de convenios para prevención de incendios forestais. Espazos urxentes, todos eles, pero con traxectorias que deixan pegadas: listas de espera, ausencia de orzamento aprobado dende 2019 e unha moción de censura que, segundo diversos medios, supuxo a caída do goberno en minoría –o que engade máis tensión política.
Durante a entrevista, a alcaldesa defendeu que non houbo pactos ocultos na moción de censura: “o único que xustifica a moción … é a situación de abandono do noso concello”.
Renunciar ao salario da alcaldía, segundo a rexedora, non é un xesto simbólico sen máis, senón unha “responsabilidade política” nun momento excepcional, priorizando o pago a provedores en vez de remuneracións elevadas.
Nos servizos sociais, a alcaldesa compromete aprobar o novo orzamento esta semana para poñer fin aos atrasos nas facturas da empresa concesionaria do SAF e lanzará a licitación do novo prego para aumentar horas de servizo. Tamén anunciou que os recibos irregulares do copago serán devoltos.
No ámbito de infraestruturas, no consultorio de Soutelo de Montes as humidades xa estanse corrixindo e os traballos continuarán noutras partidas pendentes. En prevención de incendios, cargou con dureza contra o goberno bipartito anterior por non asinar os convenios necesarios coas brigadas e a motobomba —o devandito convenio está comprometido para 2026 e inclúe a activación de faixas de biomasa nas parroquias.
Respecto do contencioso do IAE no Monte do Seixo, o concello comprométese a executar a sentenza e devolver aos concellos veciños os ~140.000 €, conxelando intereses para “rapidez e acordos” —unha actitude aparentemente pragmática.
Finalmente, no plano demográfico, recoñece que “vivir nas nosas aldeas sexa unha excelente opción”, anunciando vivendas a prezo taxado, bolsas de alugueiro e bonificacións fiscais por empadroamento, vinculadas á conciliación e aos servizos básicos.
Crítica e expectativas: onde están os riscos?
Hai varias cuestións que merecen ser examinadas con ollo crítico:
- Credibilidade vs. transparencia efectiva. A alcaldesa rexeita que existisen “actas de negociación” no cambio de goberno. Sen embargo, o proceso de moción e o apoio clave dun exconcelleiro socialista semella non totalmente explicado nin documentado ao detalle. A transparencia efectiva dependerá de que se publiquen os convenios, contratos e actas que o novo goberno anuncia.
- Renuncia salarial e impacto real. O xesto é valioso, pero non substitúe unha estratexia orzamentaria ou un plan operativo. A clave será que esa renuncia se traduza en mellora cuantificable no servizo, non só en narrativa simbólica.
- Servizos sociais en xogo. A historia do SAF é de falla de orzamento, listas de espera e recibos achegados aos usuarios. O compromiso de mellora e devolución de cargos está feito, mais a comunidade vixiará que se concreticen horas, ratios e penalizacións. Sen indicadores públicos, todo pode quedar en declaracións.
- Prevención de incendios. En Forcarei, con monte amplo e risco certo, a ausencia de convenios con brigadas ou motobomba durante anos é significativa. A promesa para 2026 é destacable, mais se non se acompaña de calendarios, financiamento detallado e actuacións visibles nas parroquias, o discurso pode quedar en ambición sen cumprimento.
- Atracción de poboación. Anunciar vivendas e bonificacións é moi positivo, pero a pregunta é: con que servizos se acompañan? Teletraballo, transporte, saúde, educación… nunha zona de baixa densidade e forte dispersión, o reto non é só construír vivendas senón garantir que vivir aquí sexa viable, competitivo e atractivo.
Os veciños de Forcarei teñen motivos para manter vixiancia: aprobar un novo orzamento antes de fin de ano, lanzar o prego do SAF, avanzar nas infraestruturas en Soutelo e activar o convenio de incendios. Estes serán os indicadores.
Se se cumpren estes pasos e se ofrecen datos abertos de contratos, adxudicacións e execución de obras —tal e como anuncia o goberno— teremos un novo ciclo de xestión que pode mellorar unha xeografía arredada e vivida desde a precariedade rural. Se, pola contra, quedan en promesas sen cronograma ou medición pública, Forcarei pode continuar na inercia dun rural que perde poboación e oportunidades.
Nun concello de apenas 168 km² e pouco máis de 3.000 habitantes —cunha altísima dispersión e unha altísima proporción de persoas maiores— gobernar aquí non é xestionar un distrito urbano fácil: é enfrontarse ao desgaste estrutural da Galiza interior. O novo goberno di escoitar esa diagnose; faltará ver se actúa con vontade, recursos e transparencia.
En definitiva, Forcarei abre un novo tempo político, cargado de expectativas. O reto será que as actuacións se diferencien dos discursos e se transformen en vida concreta nas aldeas. Os veciños e a veciñas— estiman que non hai marxe para dilacións: a realidade rural apremia.
Belén Cachafeiro, alcaldesa de Forcarei.
“O único que xustifica a moción de censura é a situación de abandono que vivía o noso Concello. Non houbo negociacións, nin pactos nin acordos.”
Moción de censura. O PSOE falou de “compravenda de vontades” no seu acceso á alcaldía . Que ten vostede que respostar a iso?
Que a nosa única vontade e os obxectivos deste goberno é o compromiso cos veciños e veciñas
Vai publicar as actas das negociacións para desmentir esa afirmación?
Vostede fala de actas e non existen actas de negociación ningunha, porque non houbo pactos, nin acordos, o único que xustifica a moción de censura ao goberno anterior é a situación de abandono do noso concello.
Vostede renunciou ao salario como alcaldesa. No cre que a mensaxe que se está a lanzar é a de que a política non é para todos os petos?
Sempre votei a favor dos soldos propostos, incluíndo o soldo da exalcadesa Verónica Pichel porque creo firmemente na importancia do traballo que se realiza en política.
Sen embargo neste momento, a situación na que nos enfrontamos fai tan só 3 meses esixe de prioridades, e nesas prioridades están pagar as facturas de todos os provedores que levan moitos meses, incluso anos pendentes de pago. A miña decisión de renunciar ao salario é un acto de responsablidade política, coller un concello na situación na que se atopaba necesitaba de xenerosidade. É fundamental que todos traballemos xuntos para superar os retos que temos por diante que non son poucos.
O Servizo de axuda ao fogar arrastra tensións e críticas. Cando veremos un novo prego que mellore ratios, tempos e salarios, e reduza as listas? Fixarán cláusulas de penalización por incumprimentos da concesionaria e publicación de tempos de espera en tempo real?
Como xa dixen neste concello estivemos 6 anos de goberno bipartito sen xestión algunha o que ocasionou graves problemas aos usuarios e a empresa que presta o servizo, polos atrasos nos pagos.
Cunha ampla lista de espera no servizo, por non aprobar en 6 anos nin un só orzamento co que estiveron traballando sen aumentar unha soa hora a maiores dende o ano 2019.
Cun atraso no cobro aos usuarios do copago, e cun aumento totalmente irregular nos últimos recibos nos que pasaron o cobro aos usuarios de libre concorrencia. Por certo, aproveito para anunciar que nestas semanas procederemos a súa devolución.
Por outra banda, para sacar a licitación un novo prego, era imprescindible aprobar antes un orzamento e dotalo de financiamento suficiente, que quedará aprobado definitivamente esta semana, co que procederemos de inmediato primeiro a pagar as facturas pendentes á empresa dos meses correspondentes a xullo, agosto, setembro e outubro. Despois, unha vez estea regularizado o pago continuaremos coa licitación para poder aumentar horas de servizos e reducir as listas de agarda.
Falemos das obras urxentes en Soutelo. Falouse de humidades e desperfectos no centro de saúde de Soutelo e dun compromiso de arranxo. En que fase están os traballos, con que contrato e prazos?
Dende hai varios anos existía un problema de humidades no consultorio de Soutelo de montes. Despois de estar tan só 3 meses gobernando e unha vez que nos reunimos e trasladamos o problema á xerencia, as obras xa están executándose e o principal problema xa está resolto. Agora seguimos traballando noutras nese consultorio que mellorarán os espazos dese consultorio.
Imos falar agora dos incendios deste ano 2025. Este verán non houbo brigada municipal e houbo focos activos en Forcarei. Quen asume responsabilidades por esa falla de medios? Cal foi o custo en horas extras e medios doutros servizos por esa carencia?
O goberno saínte do PSOE, goberno bipartito, non asinou no prazo o convenio coa Xunta de Galicia para termos as brigadas e a motobomba, e tampouco o fixera o verán anterior ao ano 2024, polo que como xa dixen era un goberno que non xestionaba nin lle debía preocupar a xestión dos incendios.
De cara a este próximo verán, cal é o seu plan para o 2026? Respecto ao que son brigadas propias, convenios coa Xunta, e limpezas preventivas por parroquias con obxectivos auditables (quilometros de pistas rozadas ou fincas xestionadas)?
Para o ano 2026, asinaremos o convenio para pór en funcionamento as brigadas e o motobomba asi como tamén imos activar o convenio de colaboración subscrito entre a Xunta de Galicia , a FEGAMP e SEAGA en materia de prevención e defensa contra incendios forestais para a xestión da biomasa nas faixas secundarias. Teño que sinalar que existía un convenio asinado polo, no seu momento, goberno do partido popular, concretamente no ano 2019, pero ese convenio estivo totalmente paralizado polo goberno bipartito durante estes anos.
Penso que xa imaxinaba vostede, que teríamos que falar do IAE do Monte do Seixo. Cerdedo-Cotobade e A Lama reclamabanlle 140.000 € ao concello e houbo contencioso. Vai negociar un acordo?
O concello de Forcarei, como non pode ser doutra maneira vai executar a sentenza. Sentenza comunicada o día 20 de agosto de 2025.
Xa se iniciaron os trámites do expediente administrativo correspondente para devolver o que correspondía aos concellos de A lama e Cerdedo – Cotobade. O principal foi defender os nosos intereses e así o fixemos chegando a un acordo posteriormente a sentenza que considero favorable para o noso concello, e que consiste en conxelar os intereses dende a sentencia ata o momento de pago previsto para o mes de decembro deste mesmo ano
A Participación das eólicas no país é cada vez máis significativa. Comprometerase a consultas parroquiais antes de apoiar calquera novo proxecto que afecte montes veciñais, pistas ou paisaxe do Candán-Seixo?
Por suposto que haberá total transparencia coa veciñanza ante calquera novo proxecto.
A demografía en Forcarei vai en caída. Con 3.144 habitantes e só 3 nacementos fronte a 61 defuncións en 2024, que plan ten para captar familias: vivenda a prezo taxado, bolsas de alugueiro, bonificacións fiscais por empadroamento, e servizos de conciliación?
O plan para o noso concello incluirá un proxecto de futuro para crear vivendas, e por suposto irá aparellado a servizos de conciliación que permitan que vivir nas nosas aldeas sexa unha excelente opción.
Para rematar hai que falar de transparencia. Publicará en dato aberto: contratos menores, tempos de tramitación, adxudicacións, execución de obra, e axendas (alcaldía/concellarías), incluíndo reunións con empresas e consultoras?
Desde o día 1 de agosto (primeiro dia gobernando), xa amosamos cal era e é o noso compromiso coa transparencia, poñendo en funcionamento os equipos para a gravación de plenos que a deputación instalou no concello e que o anterior goberno, decidiu instalalos no salón de actos para non emitir o que sucedía nos plenos e os acordos que alí se chegaban.
Seguiremos avanzando coa transparencia coa veciñanza para que sexan coñecedores do funcionamento do noso concello así como dos acordos que se tomen.
