Aarón Franco.
Hai unha hora do día ,entre o café e a primeira compra, na que Seixo se delata a si mesma: non é só unha parroquia, é un nó. Unha bisagra entre o Marín máis urbano e o rural que sostén, en silencio, parte da vida cotiá do concello. A xente pasa, cruza, detense un intre, e segue. A PO-551 marca o ritmo do tráfico e tamén o das promesas. Aquí, onde todo parece estar “preto”, a distancia real mídese doutra maneira: en beirarrúas que non chegan, en servizos que minguan, en parques que se deterioran e en decisións políticas que, unha e outra vez, colocan o rural ao final da lista.
Seixo, por potencialidades, non vai escasa. Ten tecido social, ten cultura viva, ten comercio de proximidade e unha posición estratéxica que podería convertela nun espazo amable para vivir e camiñar. Ten memoria e tamén futuro: litoral e interior a poucos minutos, accesos que conectan, un patrimonio espallado que podería artellar rutas, identidade, actividade. Porén, leva anos instalada nesa categoría que os gobernos municipais do Partido Popular de Marín manexan con habilidade: a do territorio “atendido” a base de parches, fotos e notas de prensa. O resultado é un Seixo que empurra coas súas asociacións, co seu voluntariado e coa súa paciencia mentres o Concello administra o abandono con sorriso institucional.
Cultura que sostén máis do que debería.
Unha das fortalezas máis evidentes é a súa vida cultural organizada. O Grupo Cultural Ronsel leva tempo facendo o que tantas veces non fan as institucións: crear comunidade e ofrecer programación, tradición e actividade. Entroidos, encontros, iniciativas que funcionan como un “arquivo do común”, unha forma de dicir: “estamos aquí, existimos e facemos”.
O relevante non é só o calendario de actos. É o que revela: cando unha parroquia depende tanto da musculatura das súas asociacións para manter a vida pública, algo falla na escala municipal. A cultura, en Seixo, aparece como resistencia e como substitución. Resistencia, porque persiste. Substitución, porque ocupa ocos que deberían estar garantidos por políticas públicas de barrio e parroquia: espazos coidados, equipamento actualizado, accesibilidade, mantemento, coordinación estable.
E aí entra outro síntoma, aparentemente menor, pero moi elocuente: a contorna da Casa de Cultura de Seixo e a necesidade dun estudo sobre o estado das árbores, encargado polo Concello á Estación Fitopatolóxica do Areeiro. A noticia institucional existe e soa correcta: estudo técnico, prevención, xestión. Pero no día a día, o que moita veciñanza le é outra cousa: o mantemento chega tarde, e case sempre cando hai unha alerta, unha queixa ou un risco. En vez dunha política continuada de coidado do espazo público, hai unha administración de urxencias.
O parque infantil como metáfora
Se alguén quere entender o abandono sen entrar en discursos, abonda con mirar cara ao parque infantil de Seixo cando aparecen as queixas: sucidade, acumulación de excrementos, mobiliario deteriorado, sensación de insalubridade. Non é unha denuncia abstracta: é política municipal en forma de columpio estragado.
Porque un parque infantil non é só un parque: é unha declaración de prioridades. Se un goberno local non garante limpeza e seguridade nun espazo destinado á infancia, que está dicindo sobre o resto? Que o rural pode esperar. Que a conservación é secundaria. Que a xestión se activa cando hai ruído, non antes.
E cando isto se repite, a “incidencia” convértese en patrón: arranxos puntuais, intervencións de maquillaxe, promesas que se anuncian como se fosen transformacións. No balance, a veciñanza aprende a ler entre liñas: non hai un plan, hai unha resposta. Non hai modelo de parroquia, hai supervivencia.
Mobilidade: unha senda non fai un proxecto
Nos últimos anos, Seixo foi escenario dunha intervención que, sobre o papel, encaixa coa idea de modernización: a senda peonil e ciclista na PO-551 entre Bagüín e Seixo, anunciada e presentada pola Xunta, con detalle de metros, anchuras e solucións técnicas.
A senda é útil, si. Pero tamén serve para ilustrar que o que chega con forza vén doutras administracións, e non dun proxecto municipal integral para Seixo.
De feito, a oposición sinalou problemas derivados das obras na PO-551, falando de fendas e deficiencias á altura do Pazo de San Brais e demandando actuacións e control. É dicir: a infraestrutura aparece, pero a xestión local do Partido Popular non lidera un modelo de mobilidade amable, nin unha estratexia de calmado do tráfico, nin unha reordenación pensada desde a vida da parroquia. A PO-551 segue mandando. E cando manda unha estrada, manda o coche. Quen non conduce (nenos, maiores, persoas con mobilidade reducida) queda de novo nas marxes.
Un estilo de goberno: moito anuncio, pouca parroquia.
O Partido Popular en Marín leva anos gobernando con maioría e cunha lóxica moi recoñecible: centralidade do casco urbano e xestión do rural como espazo electoralmente útil, pero estruturalmente secundario. A oposición leva tempo acusando o goberno de gobernar “de costas” aos problemas, e mesmo desde opinión publicada se recolle esa tensión permanente tras as eleccións de 2023 e a revalidación da maioría absoluta.
Hai quen defenderá que “Seixo recibiu investimentos”: que a senda é investimento, que a Casa de Cultura funciona, que hai actividades, que se fan actuacións. Pero a pregunta xornalística non é se hai algo, senón se hai o suficiente e se hai un plan. A pregunta é por que moitas das melloras que se notan na vida diaria chegan pola iniciativa asociativa ou por actuacións doutras administracións; e por que o Concello, con capacidade de gasto e planificación, non formula unha estratexia global para as parroquias.
O parque infantil con queixas por insalubridade non é un accidente: é unha síntese. O mantemento que vai a rebufo, tamén. A mobilidade pensada como treitos soltos, igualmente. A falta dun proxecto de “centro parroquial” (espazos de encontro, itinerarios seguros, zonas verdes coidadas, equipamentos deportivos en condicións, programación estable e non dependente do voluntariado) é o que define o abandono contemporáneo: non é que non pase nada; é que non pasa o que debería pasar.
As potencialidades de Seixo: a cunca do Loira e as súas praias.
Seixo podería ser unha parroquia modelo do Marín do século XXI: un lugar onde vivir sen renunciar a servizos, onde a infancia teña espazo público digno, onde a mobilidade a pé non sexa un deporte de risco, onde a cultura non teña que tapar buratos, onde o comercio local se sinta respaldado e onde o rural deixe de ser sinónimo de espera.
Ten condicións: posición xeográfica, identidade e tecido social. Ten un capital comunitario que non se improvisa: asociacións que programan, xente que organiza, veciñanza que se mobiliza por sanidade e por calidade de vida. O que non ten é acompañamento político á altura dese capital por parte do goberno municipal.
A cunca do Neibó-Loira é o curso fluvial máis relevante do concello e un corredor natural que conecta a parte alta do territorio coa súa desembocadura na praia de Loira. Ese eixo non é só natureza, é tamén patrimonio etnográfico, unha rede de muíños, canles, presas e lavadoiros que testemuñan séculos de economía e vida comunitaria. O Grupo Cultural Ronsel fala de máis de cincuenta muíños espallados por toda a cunca, dende as zonas altas ata o tramo final.
O problema é que ese patrimonio permanece, en boa medida, fóra de calquera estratexia seria de posta en valor. Hai roteiros coñecidas que pasan por muíños “máis ou menos restaurados” xunto a outros claramente abandonados, unha descrición que encaixa co que ve calquera persoa que percorra o río: estruturas derrubadas, vexetación invadindo canles, accesos mal coidados e sinalización inexistente ou insuficiente. Mesmo hai anos que se constata publicamente o valor do trazado para amosar muíños, presas e canles a ambas marxes, sen que iso se traducise nun plan municipal estable.
O máis revelador é que a defensa do río recae, unha e outra vez, no voluntariado: Ronsel leva convocando limpezas e accións ambientais para retirar lixo e chamar a atención sobre a degradación. Se o Concello e a alcaldesa queren falar de “potencialidades”, aquí teñen unha das máis claras: un itinerario fluvial e patrimonial que podería ser educación ambiental, turismo sostible e orgullo local. Pero mentres non haxa investimento, mantemento e protección real, o Loira seguirá sendo un recurso excepcional… tratado como un fondo de pantalla.
Se hai un elemento que resume con claridade o paradoxo de Seixo é o seu litoral. As praias da parroquia constitúen un dos maiores activos naturais do concello de Marín. Non só polo seu valor paisaxístico e ambiental, senón tamén polo seu potencial social, económico e turístico. Porén, ese potencial segue sen traducirse nun proxecto público coherente impulsado desde o goberno municipal.
As praias de Seixo combinan accesibilidade, abrigo natural e proximidade ao núcleo urbano, unha combinación pouco habitual que permitiría desenvolver un modelo de litoral pensado para o uso cidadán durante todo o ano, non só na tempada estival. Espazos para o paseo, a práctica deportiva, a educación ambiental ou a dinamización cultural ao aire libre poderían converter este tramo costeiro nun eixo vertebrador da parroquia e do propio concello. Con todo, o que existe hoxe é unha xestión fragmentada, centrada no mínimo imprescindible: limpeza estacional, servizos básicos no verán e escasa planificación a longo prazo.
Non hai unha estratexia clara que ligue o litoral de Seixo coa mobilidade sostible, co comercio local ou coa vida cultural da parroquia. Tampouco se percibe unha aposta decidida por integrar as praias nun modelo de turismo responsable que xere actividade económica sen degradar o entorno. A sensación é que o Concello se conforma con que as praias “estean aí”, funcionando por inercia, sen asumir que poderían ser unha das grandes columnas dun Marín máis equilibrado territorialmente.
Nun contexto de emerxencia climática e debate sobre o uso público da costa, a falta de ambición política sobre as praias de Seixo non é só unha oportunidade perdida: é unha irresponsabilidade.
Un goberno municipal con ambición faría de Seixo un eixo real: plan de mantemento preventivo e transparente; auditoría de espazos públicos; mapa de puntos negros de seguridade viaria; programas de dinamización comercial e cultural con recursos; aposta por itinerarios peonís internos (non só na estrada autonómica); coordinación seria coa Xunta e coa Deputación para obter financiamento pero, sobre todo, para encaixalo nun proxecto propio.
O goberno do PP, en cambio, parece cómodo nunha fórmula de rendemento curto: actuar onde se ve e onde dá foto, e deixar que o rural se autoorganice. E cando o rural se autoorganiza demasiado (cando protesta, cando reclama, cando se planta) entón o goberno responde, pero non sempre resolve.
O que queda ao final do día.
Ao caer a tarde, Seixo volve ao seu xeito: xente que recolle, luces que acenden, coches que pasan… A parroquia segue funcionando porque a vida é teimuda. Pero esa teimosía non pode ser o plan urbanístico nin o plan social dun concello.
A crónica de Seixo non é a dun lugar derrotado. É, precisamente, a dun lugar que resiste mellor do que lle corresponde. E iso é o máis duro: que o seu maior valor, a comunidade, sexa tamén o colchón perfecto para que o Concello xustifique o abandono. Mentres a veciñanza tire, parece que non pasa nada. Ata que pasa. Seixo ten moitísimas potencialidades. O que non ten é un goberno local que as trate como prioridade política. E mentres Marín siga gobernado como se as parroquias fosen anexos e non corazón, Seixo seguirá sendo ese nó onde todo pasa… excepto o futuro que lle deben.
