Manuel Alfonso Estévez
Este fillo de Oleiros, do Concello de Salvaterra do Miño, que foi presidente da Unión Progresista de Salvaterra, fundador de Nós, patrocinador de O Correo de Galicia, e un participante da edición da Historia de Galicia, que coordinara Ramón Otero Pedrayo, e que sostivera a Alfonso R. Castelao en Bos Aires, non sexa capaz de ser distinguido no seu eido natal, o seu mais que ben merecido altruísmo, e menos recoñecida a súa capacidade creativa, sendo un dos poucos fillos que co seu traballo viviu ben e repartindo todo, — política e socialmente falando — , vencellado o Partido Socialista Arxentino, sendo o seu perfil republicano e galeguista. Como debe ser!
E debemos suliñar aquí, o que dixo a propia filla, coa chegada a Bos Aires, do noso Alfonso R. Castelao (irmán da loita por Galicia), xunto con Ramón Suárez Picallo, Alonso Ríos e Elpidio Villaverde, do Consello de Galicia, o que iba Manuel Puente González, aportando cartos para a causa galeguista, recadando fondos para as distintas iniciativas, das que ningún veciño do Condado de Salvaterra recoñece, e o mais importante e o pouco recoñecemento a súa labor por parte do Concello actual, a súa xestación da Historia de Galicia, sendo un dos bos e xenerosos, no fogar de cada nós, erguido e fortalecido, non por parte do concello, que con el, morreu a última xeración de filántropos da terra. Menos mal que na Arxentina aínda queda a fundación que leva o seu nome, presidida pola súa filla Rosa Puente, difundindo a historia dos nosos emigrantes.
E triste que este noso fillo de Salvaterra, Manuel Puente González, nado en Oleiros, sexa un persoeiro descoñecido, que ninguén se lembre del, e menos aínda do seu regreso a terra, o 29 — 06 — 1.928, acompañado da súa dona, sendo recibido por unha comitiva formada por Manuel Mariño Méndez, Camilo Rodríguez, Constante Alonso, Juan Rivas e Manuel Pérez Troncoso.
E honrado dicir que o 15 — 07 — 1.928 este noso vo e xeneroso home, inaugurou no rueiro da Forca, a Casa do Pobo (tristemente comentada a reforma, polo noso amigo Antón Lorenzo González, — Xaque —), coa asistencia de Manuel Mariño Méndez, Eugenio Arbones, Ubaldo Gil, Botana Pérez e moita xente da Comarca, que agora dorme para sempre baixo as estrelas.
E triste que non se lle recoñeza a súa labor política nin a súa defensa da cultura. Total ¿Para que? Preguntaran algúns. E, así pasou con outros mais, como Rogelio Estévez Cambra de Fornelos.
Menos mal que ao final da guerra civil, grazas a xestión do Goberno Arxentino, se logrou rescatar a Manuel Mariño Méndez, o último alcalde de Salvaterra, preso nun campo de concentración.
Que saiban todos, que os seus cartos sempre estiveron a disposición de proxectos da cultura galega. E vai para a Xunta de Galicia, o Consello da Cultura Galega, Nós, Deputación de Pontevedra e o Concello de Salvaterra, que non son capaces nin tan si queira nomearlle unha rúa, un homenaxe, un monumento, algún recoñecemento por pequeno que fora: Nada. El, — coma sempre —, axudou a edición do libro de Alfonso R. Castelao As cruces de pedra na Galicia, Sempre en Galicia, e os primeiros tomos da obra Historia de Galiza dirixida por Otero Pedrayo. Foi un exemplo de colaborado. Apostando, e aportando pagos do dereito de autor, a corrección ortográfica, deseños, etc. Nunha carta de Puente a Otero Pedrayo, o 10 — 01 — 1.959 da conta dos fondos que aínda ten Otero Pedrayo no banco, e das diversas partidas que deberan serlle entregadas por outras vías, como a do amigo Vázquez Calo, que se comprometera a entregarlle, fai xa uns tres ou catro anos a cantidade de 20.000 pesetas en reembolso duns cartos que lle debía a Manuel Puente. Engade ademais, a cantidade de 120.000 pesetas que en distintas partidas entregadas a Álvaro Gil Varela, para pagar a cartografía en Madrid, da que debía haber sobrante de 60.000 que lle deben ser entregadas a Otero Pedrayo. E deste fondos, conclúe Manuel Puente, facer pagos a Risco, Cuevillas, Lourenzo, e os señores Carro e Ferro a conta dos traballos que lle tiñan feito: Prólogo e estudo xeográfico, como ficou patente, procedente do epistolario de Manuel Puente González, co proxecto da Historia de Galicia. Tamén, en carta a Filgueira, non deixa de queixarse da situación arrastrada durante 10 anos. Eu me pregunto: ¿Como non espertou a xenerosidade de Manuel Puente, noutras mentes galegas, onde agardaría o seu merecido? Teño a certeza de perder o tempo en cousas miúdas (21— 12 — 1.957) dicía Manuel Puente, pola penuria en que se movía a cultura galega, durante o franquismo, moi amigo do caciquismo, que era o que se levaba, naquel entón. Esperamos que A Nova Peneira (A nosa), lamente a preocupación polo pouco que se lle prestou a este home bo e xeneroso, por manter viva a súa memoria e o recoñecemento a súa contribución a causa galeguista: Historia de heroísmo, fe e traballo, que lamentamos todos os que loitamos por unha Galiza grande e republicana.