As reportaxes de G. Figueiredo: Víctor Casas Rey

Víctor Casas Rey

Hoxe imos falar de Víctor Casas Rey, un home galeguista cun proxecto de esperanza, activista, propagandista, orador, actor de teatro ,motor de ORGA, publicista, organizador e traballador incansable pola causa nacional e pola lingua de Galiza.

Víctor Casas Rey naceu un 31 de xullo de 1900 na Coruña e morreu fusilado un 12 de novembro de 1936 cando tiña 36 anos. Naceu na casa número 12 da rúa de Santa Lucía, fillo de Félix Casas de A Coruña e María Cinta Rey González de Ferrol. Víctor tivo dous irmáns máis pequenos, Arturo e Ismael. Cando tiña 6 anos o seu pai abandonounos para emigrar ás Américas e foi a súa nai a encargada de criar e educar aos seus 3 fillos. Víctor empezou a traballar con 9 ou 10 anos como mozo de recados da fábrica de zapatos de Ángel Senra, aquí traballou ata o peche da fábrica.

A súa traxectoria vital e política significa a xeira do nacionalismo galego ata 1936. Falar de Víctor Casas é falar de nacionalismo galego como proxecto e esperanza dos primeiros das Irmandades da Coruña, asinante da aclaración de Lugo do 18 con tan só 18 anos. Fundador e vogal do Concello Executivo das asembleas constituíntes do Partido Galeguista e presidente do Partido Galeguista da Coruña do primeiro bienio republicano.

Activista puro, presenza constante e alento do galeguismo político por toda Galicia, un dos integradores desde a Fronte Popular de esquerdas. “Vivir en Galego e para Galicia apenas”. Non custa imaxinar como o describiu Otero Pedrayo no seu “Libro dos amigos de 1953”.

Víctor era un orador vibrante de esquerdas que non dubidou en compartir palestras con líderes agrarios, comunistas, socialistas ou republicanos. Autor de centos de páxinas escritas en galego, editorialista, administrador, director valedor de “A Nosa Terra” desde 1922, articulista tamén no “Pueblo Gallego”. Aquel mozo de escasos 24 anos crea, xunto con Federico Zamora, Alfredo e Luis Somoza, Benito Ferreiro, Francisco Abelaira, Ánxel Casas e Leandro Carré, un seminario-quincenario no que escriben segundo as posibilidades e a censura contra a ditadura de Primo de Rivera. Afiliouse ás Irmandades da Fala da Coruña en 1936. Ou seu contributo foi chave na incorporación dá Irmandade dá Fala da Coruña ao proxecto de unificación do nacionalismo, mais tamén na expansión territorial e na formalización organizativa do Partido Galeguista, formando con Alexandre Bóveda ou núcleo duro do aparello.

Víctor era autodidacta, vendedor de zapatos que percorreu o país impregnándose do fala das diferentes partes de Galiza. Aproveitaba as súas viaxes de vendedor de zapatos para servir de ligazón de conspiración ante a ditadura, ligazón de ORGA, do nacionalismo, ademais de ser, xunto con Federico Zamora, o mensaxeiro dos libros de Ánxel Casas. Impulsor de ORGA, participa nas súas reunións constituíntes de setembro de 1929, aceptou o “Pacto de Lastrove” do 26 de marzo de 1930 e rexeitou o “Compromiso de Barrantes” organizado polo Partido Autonomista Galego e asinado por Risco, Otero, Castelao, Cuevillas, Paz Andrade e Portela Valladares.

En 1934, co peche da fábrica Senra, pasa a ser liberado do Partido Galeguista e vaise a vivir a Pontevedra, con funcións de ligazón dos grupos do Partido Galeguista como adxunto a Secretaría Xeral. Tamén retomou a dirección de A Nosa Terra impreso desde finais de 1934 en Pontevedra.

En xullo de 1936 era presidente do grupo local do partido en Pontevedra e man dereita de Alexandre Bóveda, director da Nosa Terra, promotor do pacto pola Fronte Popular e figura do republicanismo local, colabora na defensa da legalidade republicana desde o goberno civil. Tras o levantamento militar do 17 e 18 de xullo do 36 que deu lugar á Guerra Civil, foi detido e condenado por un Consello de guerra. Foi xulgado en Pontevedra por traizón co resultado de pena de morte. Executado ante un pelotón de fusilamento franquista, por sentenza ditada en Consello de guerra por un tribunal militar ou por aplicación do bando de Guerra, no monte da Caeira en Poio, a 4 km de Pontevedra, xunto a outros 9 republicanos. José Adrio Barreiro, Germán Adrio Maña, Telmo Bernárdez Santomé, Amancio Camaño Cimadevila, Luis Poza Pastrana, Ramiro Paz Carvallal, Benigno Rey Juncal, Juan Rico González e Pablo Novas Souto.

No momento da súa morte Victor deixa nai, dous irmáns, á súa muller Carmiña e os seus fillos.

Desde o cárcere, antes do seu fusilamento, mandoulle unha carta testo o 2 de novembro de 1936, ao secretario xeral do PG, Manuel Gómez Román que dicía:

Irmán

Manuel Gómez Román

Arquitecto,

Vigo

Querido D. Manuel,

Quero nestre intre, despedirme en vosté de todol vos nosos irmáns. Non hei de entrar en detalles para lle explicar ou asesiñato que comigo e demais compañeiros cométense. De todos vos procesos habidos ha de resaltar sempre ou noso: resolto de unha maneira craramente arbitraria obedecendo a un desexo de vinganza e temor que polo visto necesitaron nestes intres en que xa teñen ou convecemento absoluto dá súa derrota. En fin: é triste e doroso morrer estupidamente, sen motivo ningún, e sobor de todo cando xa se pota perto ou trunfo dá nosa Causa por virtude do aplastamento do movimento criminal que ensanguentou a Hespaña e non que a Galicia tocoulle ou papel de mártir. Pídolle a voste e a todos que neste intre do trunfo e dá liquidación do sucedido non esquezan ós culpabres. Confío en que seguirán traballando pola Terra encamiñándoa xa polos vieiros dá súa liberación definitiva. Reorgaicen ou Partido, ou noso glorioso Partido, e xa craramente, pois non pode haber cabida para ninguén, cun matiz netamente esquerdista dentro dás esencias vivas dá personalidade de Galicia.

Respecto aos meus, muller, fillos e nai nada lle digo que non poda encargar sen verbas.

Confío en que as familias dúas que caemos non ficarán desamparadas. Agardo de vostedes preocúpense de que as dous galeguistas caidos teñan a compensación posíbel.

E nada mais. Morro pensando nos meus e na miña Terra. Despídame de todos.

De todo corazón envíolle unha aperta fonda, seu irmán na Causa.

Victor Casas Viva Galicia libre”

Victor tamén escribiu desde o cárcere á súa muller e aos seus irmáns. Foi ou militante símbolo para todas aquelas xeracións formadas nas filas dás Irmandades da Fala e do Partido Galeguista. Moitos anos despois do seu asasinato, os que seguían fieis á causa patriótica, seguíano sinalando como o espello onde debían mirarse aquelas que tentaban darlle continuidade á loita galeguista.

Fonte: Portal Galego dá Lingua.

Primer comentario

Deixa a túa opinión