Alexandre Bóveda foi coma o pintor que, diante dun muro baleiro, decidiu trazar a imaxe
completa dun país que quería ser dono do seu destino. Non buscaba un cadro pequeno
para pendurar nun despacho, senón un mural inmenso e colectivo, no que cada rostro, cada
paisaxe e cada oficio tivesen o seu lugar. Cada liña e cada cor respondían a unha vontade
política: dotármonos de ferramentas propias para administrar os nosos recursos, vivir na
nosa lingua, construírmos un futuro sen subordinación.
Aquel mural tiña un plano ben medido: un Estatuto aprobado pola cidadanía, unha facenda
propia, unhas institucións ao servizo do pobo e non de intereses alleos. Bóveda traballou
coñecendo a importancia da primeira capa de pintura: percorrer vilas e cidades, falar cos
labregos, cos mariñeiros, cos obreiros, para que soubesen que ese muro non tiña por que
seguir a ser gris. Que podía contar a nosa historia contada por nós mesmos e non a que
outros escribiran por nós.
O fascismo, en 1936, chegou con cubos de pintura negra e co obxectivo claro de borrar de
raíz toda imaxe de liberdade. Non pretendían negociar as cores, non, o fascismo non
negocia. O que querían era cubrir o mural enteiro, eliminar a posibilidade mesma de que
puidésemos recoñecernos nel. O 17 de agosto, en Pontevedra, fusilaron a Bóveda tras un
xuízo-farsa, convencidos de que matando ao pintor condenaban para sempre o mural ao
esquecemento. Mais ignoraban que as súas liñas xa estaban gravadas na ollada de
milleiros de persoas. Ignoraban os ignorantes que a pintura penetrara na pedra.
Hoxe, case noventa anos despois, o muro segue a ser campo de batalla. Sobre el fóronse
pintando capas de pintura allea en forma de fascismo financieiro: privatización de recursos,
peche de industrias, abandono do rural, expulsión da mocidade, lingua marxinada. E agora,
como entón, hai mans que veñen con pintura negra e brochas grosas, que queren borrar o
que queda do noso rostro colectivo. O avance do fascismo polas rúas non é unha sombra
anecdótica, é o recordatorio de que a mesma ideoloxía que executou a Bóveda segue
activa, con novos nomes e novas máscaras, pero coa mesma ambición de borrar a obra.
O Día da Galiza Mártir non é un simple exercicio de memoria sentimental. É un acto de
defensa activa dun proxecto político que aínda non está rematado. Bóveda sabía que a
nación non se improvisa senón que se constrúe trazo a trazo, con vontade e coidado. Por
iso a súa figura non pertence só ao pasado. Bóveda é un referente para quen hoxe non
acepta que nos arrinquen as cores, que nos impoñan un muro alleo e baleiro.
Cada 17 de agosto, ao lembrar o seu fusilamento, volvemos situarnos diante dese muro e
preguntarnos que parte da obra estamos dispostos a completar e defender. Porque, coma
todo mural inacabado, a forza de Bóveda non reside só no que deixou pintado, senón no compromiso de quen recolle o pincel para impedir que o negro da intolerancia cubra todo.