Sandra Cardama.

Hai proxectos que nacen dunha idea empresarial e outros que nacen dunha forma de vivir. Adega Pateira pertence claramente aos segundos.

Porque detrás das súas botellas hai moito máis que viño. Hai memoria familiar, recuperación do territorio, traballo artesanal e unha maneira moi concreta de entender o rural galego. Un rural vivo, pero tamén duro. Un rural no que sacar adiante un proxecto pequeno require moitas horas, moita teimosía e unha enorme capacidade de resistencia.

A relación da familia co viño vén de atrás. Feliciano e Josefina, avós de Pablo, xa facían viño nas súas casas, como tantas familias do Rosal que durante xeracións mantiveron pequenas viñas e unha cultura ligada á terra. Non falamos dunha adega profesional nin dunha marca comercial, senón dunha tradición familiar transmitida de maneira natural entre xeracións.

Hai aproximadamente dez anos, Benito decidiu crear oficialmente a adega xunto con Pablo. Así naceu Adega Pateira como proxecto vitivinícola. A partir dese momento comezou un proceso lento de recuperación de viñedos, aprendizaxe e construción dunha identidade propia. Sen grandes investimentos nin unha idea idealizada do rural, senón desde o traballo constante e a vontade de seguir ligados á terra, sempre con Pili na retagarda, cubrindo todos eses ocos invisibles e necesarios para que todo puidese suceder.

No 2025, coincidindo coa xubilación de Benito, Pablo e Sandra decidiron abrir unha nova etapa coa creación de Jarabizo Coop, a fórmula de cooperativa é a que mellor representa a súa forma de entender o traballo e o territorio.

Porque para eles o modelo cooperativo non é só unha cuestión legal ou administrativa. É unha maneira de situarse no mundo. Falar de cooperación, apoio mutuo e proxectos compartidos encaixa moito máis coa realidade que viven no día a día.

Recuperar viñas para recuperar memoria

Un dos aspectos máis especiais do proxecto é a orixe dos viñedos. Non se trata de grandes plantacións modernas nin de fincas compradas para producir en volume. A maior parte das parcelas son cesións de veciños e familias que xa non podían continuar traballando as viñas e que, polo tanto, ían ser arrincadas ou abandonadas.

O traballo de Adega Pateira consistiu precisamente en recuperar esas terras, limpar viñedos antigos, volver poñelos en produción e evitar que desaparecese unha parte importante da paisaxe agrícola do Rosal.

Actualmente traballan arredor de 18.500 metros cadrados repartidos en 17 parcelas diferentes. Un mosaico pequeno e disperso que reflicte perfectamente o minifundio galego.

Cada viña achega algo distinto: humidade, orientación, solo, influencia do río ou formas tradicionais de cultivo. Por iso os seus viños non falan dunha única parcela concreta, senón dun territorio compartido. Cada botella é unha pequena interpretación do Rosal, construída a partir da combinación de múltiples viñas e múltiples historias.

Viños pequenos feitos a man

Adega Pateira traballa nunha escala moi pequena e completamente artesanal.

O embotellado, o etiquetado e mesmo o lacrado fanse manualmente. Cada botella pasa literalmente polas mans de Pablo e Sandra.

Da colleita de 2024, saída ao mercado no pasado marzo, elaboráronse aproximadamente 950 botellas de Pateira, 950 de Pampaloa e 1150 de Buraca. Nos próximos meses tamén teñen previsto sacar o rosado da colleita 2025, cunha produción arredor das 600 botellas.

As cifras poden parecer pequenas, pero detrás delas hai unha enorme cantidade de traballo invisible.

Porque Adega Pateira non é un proxecto cómodo nin idealizado. Non todo é romántico nin perfecto. Hai moita dureza detrás de cada colleita, o proxecto sostense co traballo diario de Sandra e Pablo, que teñen que asumir tarefas moi diferentes e constantes ao longo de todo o ano: traballo na viña; poda, sulfatos, roces… traballo na adega, embotellado, etiquetado, repartos, redes sociais, administración ou atención a clientes. Todo pasa polas súas mans.

Nunha estrutura tan pequena non existen departamentos nin especializacións. Todo convive ao mesmo tempo e require unha enorme capacidade de adaptación, organización e esforzo continuo, e non sempre é doado. Hai momentos de cansazo e tamén de frustración por non poder chegar a todo ao nivel que lles gustaría. Porque traballar desde unha estrutura tan pequena implica vivir constantemente ao límite do tempo, dos recursos e das enerxías. Moitas veces ademais con ferramentas humildes, moi lonxe dos medios técnicos e humanos das grandes adegas.

E precisamente aí está tamén unha parte esencial da identidade do proxecto, porque a pesar de todas esas dificultades, Adega Pateira consegue elaborar viños capaces de competir en calidade con proxectos moito maiores. Viños honestos, artesanais e profundamente ligados ao territorio.

Moito máis que unha adega

Falar de Adega Pateira é falar tamén de dinamización cultural e social. Jarabizo non se limita a producir viño. O proxecto inclúe actividades culturais, encontros, formación e iniciativas de enoturismo.

A idea de fondo é clara: o rural non pode sobrevivir unicamente como espazo produtivo; necesita tamén vida social, cultura e comunidade.

Por iso, arredor da adega aparecen propostas que buscan crear vínculos entre persoas, recuperar espazos de encontro e poñer en valor o patrimonio local. A cultura do viño convértese así nunha ferramenta para activar territorio e identidade.

Nun momento no que moitas aldeas perden poboación e actividade económica, proxectos deste tipo demostran que existen alternativas posibles desde a pequena escala, a cooperación e o compromiso co lugar.

Quizais por iso Adega Pateira representa algo máis amplo que unha adega: unha forma contemporánea de resistencia rural. A resistencia de quen decide quedar, recuperar terras, construír comunidade e demostrar que dende o pequeno tamén se poden facer grandes proxectos.

Porque no fondo, cada botella de Adega Pateira fala precisamente diso: dun territorio, dunha memoria familiar e dunha forma honesta de seguir habitando a terra.