Manuel Alfonso Estévez. Fillo de Fornelos da Ribeira

O oito do corrente mes, aos 90 anos, faleceu un dos políticos máis importantes do nacionalismo galego contemporáneo.

Aínda hoxe o estou vendo mentalmente pola Gran Vía cara ao monte do Castro, dicindo: «Xa non podo máis», e baixiño: «As de poder, as», baixo unha manta de chuvia (que Deus a leve) contra a parroquia da que entón se levaba.

Aquel era, nin máis nin menos, o catedrático da Universidade de Santiago, Xosé Manuel Beiras, que durante dúas décadas foi un histórico do BNG e fundador de ANOVA tras saír do Bloque, etc.

Eu, que son catro anos máis vello, máis alá das súas ideas políticas —que compartín en algunhas cousas e noutras non—, quédame a imaxe daquel home forte, con opositores como Manuel Fraga, como referente cultural, intelectual e político, e algún máis que non está na miña corda.

Para moitas persoas queda a imaxe dun home forte, con personalidade brillante e cun profundo amor a Galicia.

Hoxe márcase a súa desaparición final da época política: para Xosé Manuel Beiras, o señor da retranca galega.

Xosé Manuel Beiras, aínda que nado en Compostela, procedía dunha familia vinculada a Vigo que coñecín cando estaba na súa memoria a ensinanza dos dereitos de Galiza. E, durante o franquismo, foi un dos fundadores do Partido Socialista Galego (PSG) en 1963.

De todas estas cousas aínda me acordo: de ser un impulsador do BNG cando estabamos lendo _O atraso económico da Galiza_, que foi un referente, ademais da súa ironía e retranca, que fixeron del un trazo característico.

Aínda que sexa hoxe un dos abandonados da política, non abandonarei o que morre de ser nada, e menos ao señorito da retranca, cando, retirado da política, seguiu sendo respectado e escoitado en cuestións sociais, culturais e nacionais. ¡Como debe ser!

Moitos galegos lembraremos a Xosé Manuel Beiras como aquel rebelde brillante e comprometido coa nosa terra. Como aquel orador excepcional de alto nivel que nunca deixaba indiferente a ninguén, porque Xosé Manuel Beiras foi unha das voces máis libres e galeguistas da nosa era.

Honróme, con _A Nova Peneira_, de ser un home comprometido en abrir camiños, participando na vida pública con debate e ideas. Quizais fose admirado por uns e discutido por outros, pero aquí queda o legado dun home que foi recoñecido pola súa voz propia, libre e coherente cos seus principios.

Para min desaparece un referente que contribuíu a enriquecer a reflexión política, económica e cultural de Galiza.

Despedimos a Xosé Manuel Beiras e dámoslle as grazas infinitas polo seu legado, e dicímoslle que a súa retranca quedará gravada na nosa memoria colectiva.

Amigo Beiras: que a terra que sempre amaches che sexa leve e o teu recordo continúe vivo no corazón de todos os que cren noutra Galicia máis consciente, máis culta e libre.