Entre a memoria da vella parroquia, os grandes polígonos residenciais, as escolas, o río Louro e unha intensa vida asociativa, Torneiros representa unha das transformacións máis profundas vividas polo Porriño nas últimas décadas.
A parroquia de San Salvador de Torneiros é hoxe un dos principais núcleos de poboación do Porriño. Situada a carón do centro urbano, converteuse no principal espazo de expansión da vila e conta con cinco grandes polígonos de vivendas. O propio Concello defínea como a parroquia máis próxima ao núcleo urbano e como o segundo núcleo de poboación do municipio, pero detrás do crecemento urbano permanece unha parroquia cunha identidade, construída arredor dos seus barrios, das súas festas, das asociacións e dunha memoria que se transmite de xeración en xeración.
Mais, para entender Torneiros, non chega con falar de poboación ou urbanizacións. Hai que camiñar polos seus lugares, achegarse á igrexa de San Salvador, lembrar San Roque, falar cos veciños e recuperar unha historia que ten capítulos tan importantes como os acontecementos de 1809.
A parroquia está formada polos barrios de Casal de Vello, O Contrasto, A Florida, A Gándara, A Mota, O Naval, A Pereira, A Relva, A Ribeira e O Seixo. É precisamente nesta realidade de pequenos barrios onde se atopa unha parte esencial da personalidade de Torneiros.
A expansión residencial foi especialmente importante a partir da década de 1970. Un documento da Xunta referido ao actual IES Ribeira do Louro lembra que o polígono residencial de Torneiros comezou a construírse nesa época como un barrio de vivendas sociais, próximo ao río Louro e situado aproximadamente a quilómetro e medio do centro municipal.
A chegada de centos de familias transformou por completo a parroquia.
Torneiros deixou de ser unicamente unha comunidade rural para converterse nun espazo de convivencia entre familias procedentes de diferentes lugares, xeracións novas e veciñanza que xa estaba asentada aquí desde había décadas.
A Igrexa San Salvador:
A igrexa de San Salvador, construída inicialmente en 1765 e reedificada en 1801, continúa sendo un dos principais referentes patrimoniais da parroquia. A súa fachada, coroada por unha torre con balaustrada, continúa sendo unha das imaxes máis recoñecibles da parroquia.
A igrexa é algo máis ca unha construción. Durante xeracións foi lugar de encontro, de celebración e de despedida. Ao seu redor organizouse unha parte importante da vida comunitaria e relixiosa da parroquia.
E xunto á igrexa aparecen outros elementos que permiten reconstruír o Torneiros de antes: os cruceiros da Mota, Celeiro e dos Matos, testemuñas dunha sociedade na que a relación coa terra, coas colleitas e coa relixiosidade popular estaba moito máis presente na vida cotiá.
O cruceiro dos Matos é especialmente significativo, recibía antigamente numerosas ofrendas de produtos do campo, coas que os veciños pedían boas colleitas.
A Festa de San Roque:
Esta romaría celébrase o 16 de agosto na capela dedicada ao santo e mantén un forte arraigamento popular. O propio Concello recolle como parte desta tradición a coñecida copla:
“Hei de levarlle unha vela / a San Roque queridiño…”
A referencia ao santo e ao seu can forma parte da memoria festiva da parroquia.
San Roque non é, porén, a única data marcada no calendario. Torneiros celebra tamén San Rosendo, o primeiro domingo de marzo; a Virxe das Flores, o último domingo de maio; a Festa da Xuntanza, no mes de outubro; e San Roque, o 16 de agosto.
O calendario estival permite comprobar que a parroquia mantén unha actividade festeira que vai máis alá do verán.
De feito, o Concello incluíu en 2026 a celebración de San Roque de Torneiros entre as principais festas parroquiais do mes de agosto.
O Río Louro:
O río forma parte da paisaxe e da historia ambiental da comarca e converteuse nos últimos anos nun dos espazos nos que se puxo o foco para recuperar patrimonio natural e etnográfico.
O Concello incluíu a recuperación do patrimonio etnográfico do Louro dentro da súa proposta de transformación urbana e ambiental, xunto coa creación de espazos naturais multifuncionais e actuacións destinadas a reducir a vulnerabilidade fronte ás inundacións.
En 2026, ademais, o Concello impulsou o campo de voluntariado “Sendeiros do Louro”, con actuacións de eliminación de especies exóticas invasoras, protección da vexetación autóctona, retirada de residuos e sensibilización ambiental.
O Parque Alba:
O parque Alba de Torneiros, tamén coñecido como parque do Piñeiro, converteuse nos últimos anos nun escenario de actividades culturais e educativas.
Alí xúntanse nenos e nenas, docentes, familias, persoas maiores e colectivos sociais. Non é casualidade que as actividades culturais do Concello estean levando tamén teatro a esta parroquia. En 2025, o ciclo Fegateatro programou representacións na Asociación de Veciños San Salvador de Torneiros e no Centro Cultural Alba.
A Historia de Torneiros:
A parroquia ten ademais un episodio especialmente importante na historia do Porriño. En 1809, durante a Guerra da Independencia, os campos de Torneiros foron escenario da batalla do Fulgueiro, nun contexto marcado polo levantamento popular contra as tropas francesas. O fusilamento do sancristán Manuel de Matos, foi un dos feitos que precederon á rebelión veciñal.
Unha curiosa conexión co Papa:
E a historia de Torneiros acaba de incorporar un capítulo inesperado.
En 2026, o Concello informou de que unha investigación do coengo e arquiveiro da Catedral de Tui Avelino Bouzón Gallego documentou a procedencia porriñesa dun antepasado materno do papa León XIV.
Segundo esa investigación, trátase de Benito Bastos Lorenzo, bautizado no Porriño o 1 de decembro de 1639 e vinculado á parroquia de San Salvador de Torneiros. O Concello utilizou esta investigación como base para convidar formalmente o Papa a visitar O Porriño con motivo do Xacobeo 2027.
Hoxe Torneiros é unha parroquia urbana e residencial, con colexios, institutos asociación e xuntanzas dunha poboación que continúa mantendo espazos de encontro. Os datos oficiais sitúan a súa poboación arredor dos catro mil habitantes, o que dá unha idea da dimensión que acadou esta parroquia.
Torneiros non é simplemente un lugar onde o Porriño medrou. É tamén unha parroquia cunha historia, unha identidade e unha maneira propia de facer comunidade.
